Kenniscentrum voor duurzaam bodembeheer

De bodemacademie geeft een breed overzicht over duurzaam bodembeheer in de landbouw en richt zich op praktijk, advies, beleid en onderwijs.   

Circa vijf keer per jaar verschijnt de digitale Nieuwsbrief. Meld u aan.
 

   



Pensionering Jan Bokhorst

Op 20 december jl heeft Jan Bokhorst de pensioengerechtigde leeftijd bereikt en afscheid genomen van het Louis Bolk Instituut. Jan was sinds de oprichting een drijvende kracht achter de Bodemacademie die zorgde voor een voortdurende stroom van input en actualisatie. Bij zijn afscheid was een groot aantal (oud-)collega’s en relaties aanwezig. Het werd het een eerbetoon aan Jan met boeiende presentaties van onder meer Eugene Thijssen (‘Boer, Bolk, Bokhorst: Bodemlust en Bodemleven’) en Coen ter Berg (‘Bodembeoordeling is een ambacht’).

Jan Bokhorst richtte 33 jaar geleden samen met Maarten van Tienhoven de Landbouwafdeling op binnen het Louis Bolk Instituut en was als onderzoeker bodem en bemesting de drijvende kracht achter de ontwikkeling van de Biologisch-Dynamische en biologische landbouw. Hij ontwikkelde bodemcursussen (Bodem in Zicht), was projectleider van het unieke langjarige proefveld Mest Als Kans en auteur van onder meer ‘Bodem onder het landschap’ en het ‘Handboek Mest & Compost’.

Gelukkig zal Jan ook de komende tijd nog bij de Bodemacademie betrokken blijven
.


Er is veel meer aandacht voor de wortels van de plant nodig

Veehouders krijgen een hogere opbrengst en een beter efficientie van meststoffen wanneer zij zorgen voor een betere beworteling. Voedingsstoffen en water worden dan beter opgenomen. Daarnaast zorgt een goede beworteling van grasland  voor een betere bodemstructuur, extra opbouw van organische stof en beheersing van onkruiden en erosie. Dit blijkt uit een driejarig onderzoek van het Louis Bolk Instituut en Livestock Research van Wageningen UR. Een overzichtsbrochure met practische tips en maatregelen is te downloaden via http://www.louisbolk.org/downloads/2502.pdf.  

 

 

Grasstroken in boomteelt, meer dan alleen groen

Zeventig procent reductie op het herbicidengebruik, meer bodemleven en tevreden omwonenden. Dit blijkt o.a. uit een veldproef met grasstroken bij boomkweker van Lierop uit Soerendonk. Samen met DLV plant, PPO Bomen en CLM zette hij de proef op en ontving daarvoor een bijdrage uit de innovatiepot van het project ‘Schoon Water voor Brabant’. Wat zijn de voordelen van het gras tussen de bomen?

Zestig procent van de milieubelasting bij de teelt in spillen wordt veroorzaakt door
herbicidengebruik. Als er gras tussen en eventueel onder de laanbomen worden gezaaid voorkomt dit de groei van onkruiden, zie foto. Zodoende hoeft - afhankelijk van de breedte van de strook – tot 70% van het oppervlakte niet bespoten te worden. Naast de financiële besparing draagt het ook bij aan het behoud van schoon drinkwater.

Zo groen als gras
Van Lierop: “De grasstrook zorgt ervoor dat het perceel een langere periode met machines begaanbaar blijft. Het voorkomt insporing en dus structuurbederf door de zware rooimachines.” Bovendien vormt het afstervende of gemaaide gras een bron van organische stof en nutriënten en dient het als voedsel voor het bodemleven. Van Lierop: “Het stikt nu van de pieren in de grond, voorheen – met zwarte grond – zagen wij die niet zoveel.” Meer organische stof en bodemleven zorgen voor minder verdichting, betere beluchting en afwatering. Uiteraard is het verstandig om te kiezen voor een langzaam groeiend grasmengsel. Een tekort aan water en nutriënten is te ondervangen met fertigatie, zoals van Lierop doet. “Ik ondervind nauwelijks of geen groeireductie.
Dit vanwege de irrigatie van water en nutriënten. Ik denk dat het allemaal wel meevalt.”

Maatschappelijk draagvlak
Van Lierop: “Omwonenden vertellen mij regelmatig dat de kwekerij nu mooier oogt dan voorheen. Zij zien mij nu ook minder met de spuit in de weer wat het maatschappelijk draagvlak van de burgers voor boomkwekerijen vergroot. Dit vind ik minstens zo belangrijk als de financiële winst.”

Nieuwe Schoon Water maatregelen in 2011
In 2011 worden met ondersteuning van ‘Schoon Water voor Brabant’ nieuwe maatregelen getest zoals aanvulling van tekorten aan sporenelementen, toepassen van organische en langzaam vrijkomende meststoffen. Op de nieuw aan te planten percelen wordt er gewerkt met fosfaatarme groencompost en worden grasmengsels, waardoor microclover is gemengd, ingezaaid.

Schoon Water voor Brabant
Is een stimuleringsproject van de Provincie Noord-Brabant, Brabant Water, Zuidelijke Land- en Tuinbouw Organisatie (ZLTO), Overlegplatform Duinboeren, Waterschappen Aa en Maas, De Dommel, Brabantse Delta en Rivierenland.
CLM, DLV Plant, Eco Consult, ClimateChanCe, PRI en PPO verzorgen de uitvoering van het project.

Voor meer informatie
Wilt u meer informatie? Neem dan contact op met:
Jenneke van Vliet (CLM): T 0345-470753 

 

Droogte  
Het is droog in het land en droger dan in het recordjaar 1976. De hinder die hier door wordt veroorzaakt is afhankelijk van de bodemkwalietit (vooral organische stofgehalte en beworteling), van de aanwezigheid van beschikbaar grondwater en van beregeningsmogelijkheden, maar verschilt per sector:
Weidebouw. Daar waar niet beregend kon worden was de opbrengst van de eerste snede 15 tot 30% lager dan normaal. Dat is veel want de eerste snede is van veel belang. De vraag of dit echt een probleem is hangt evenwel volledig van het weer in de rest van het seizoen af. Wanneer er verder voldoende regen valt kan het zijn dat er uiteindelijk niets aan de hand is.
Akkerbouw. Aanvankelijk was men maar wat blij met het droge voorjaar. Nu beginnen de problemen. Aanvankelijk vooral bij de granen. Wanneer het nu droog blijft krijgt de akkerbouw grote problemen. Hier kan een regenrijk rest van het jaar, in tegenstelling tot de weidebouw, de opbrengsten niet weer goed maken.
Tuinbouw. Beregenen is vaak mogelijk en de schade is beperkt.
Bollenteelt. Ook hier weinig problemen.
Boomteelt en bossen. Het bladoppervlak is aanmerkelijk kleiner.
Fruit. Weinig last. Wanneer de bloei voorbij is gaan de fruittelers altijd klagen. Dat hoort er bij.
Hoveniers en groenvoorzieners. Zij zijn blij. Veel minder onkruid en veel meer tijd voor nieuwe aanleg. 

 

Vertaling van het boek 4000 jaar kringlooplandbouw 
Dit boek is en must voor ieder die duurzame bodemvruchtbaarheid en voedselproductie een warm hart toedraagt, Het boek doet verslag van een reis die de Amerikaanse bodemkundige F.H. King in 1909 maakte naar China, Korea en Japan. Tot in detail met veel kwantitatieve gegevens en foto's laat hij zien hoe in die tijd en lang ervoor 500 miljoen mensen zonder fossiele energie of kunstmest te gebruiken voldoende voedsel verbouwden. Alle mest recirculeren, veel groenbemesters telen en een in de loop der eeuwen opgebouwd vakmanschap maakte dit mogelijk.
"King zag hoe een oude man bezig is met een hak de grond om te spitten. Bij iedere steek kwamen wel drie tot vijf wormen naar boven. Het valt hem op dat de man geen worm beschadigt op onbedekt laat liggen. Hij moest doordrongen zijn geweest van de functie van de regenwormen"
Het boek is vertaald en aangevuld met veel interessante informatie door Sietz Leeflang.
Verkijbaar bij www.de12ambachten.nl 

 

CBS: fosfaat uit mest steeds beter benut
De benutting van fosfaat op landbouwgrond wordt steeds beter.
Dat concludeert het Centraal Bureau voor de Statistiek(CBS) op basis van bemestingsgegevens en cijfers over de geoogste gewassen. Sinds 1990 is de benutting van fosfaatbemesting met 60 procent gestegen. In 2009 bleef een kwart van de fosfaatbemesting achter in de bodem, terwijl dit in 1990 bij 55 procent van de fosfaat uit de mest het geval was. De hoeveelheid fosfaat die via kunstmest of dierlijke mest wordt aangewend is in dezelfde periode met 45 procent afgenomen, vooral door het aangescherpte mestbeleid.
In 2009 werd 61 miljoen kilo fosfaat uit dierlijke mest aangevoerd op landbouwgrond. Uit kunstmest was dit 12 miljoen kilo. Daarmee is de aanvoer in 2009 vrijwel gelijk aan die van 2008. Bij de bemesting met stikstof is een geringe daling te zien in 2009. Er werd 342 miljoen kilo stikstof uit dierlijke mest aangewend, 1,2 procent minder dan in 2008. De stikstofaanwending uit kunstmest was met 230 miljoen kilo gelijk aan het gebruik in 2008. Het kunstmestgebruik is in 2009 43 procent lager dan in 1990. Bij stikstof uit dierlijke mest is in dezelfde periode een daling van 30 procent te zien.
De hoeveelheid kalium uit dierlijke mest was in 2009 met 398 miljoen kilo 1,7 procent lager dan in 2008. De aanvoer via kunstmest was met 24 miljoen kilo kalium in 2009 gelijk aan die van 2008. Zie het overzicht

 

Promotie rond bodemkwaliteit van grasland  
Op 18 juni is Nick van Eekeren in Wageningen gepromoveerd op het onderwerp rond bodemkwaliteit en bodemleven in grasland. Met dit proefschrift is de bodemkwaliteit van gras voor het eerst goed in beeld gebracht. Dit kon door onderzoek op proefvelden in Nederland en België, door onderzoek op bedrijven en door jarenlange ervaring met het werken met boeren rond bodem en bemesting. Het proefschrift geeft inzicht in de rol van de chemische, fysische en biologische eigenschappen van bodems onder gras. Gras levert veel organische stof, de grond is het hele jaar bedekt en voorwaarden voor een goede bodemkwaliteit zijn aanwezig, maar andere factoren zoals de natuurlijke gesteldheid van de grond of veel berijden en begrazen maken dat maar weinig graslandbodems een voldoende krijgen. Een van de stellingen: “het bevorderen van de combinatie van beworteling en wormen is de sleutel tot de ecosysteemdiensten bodemstructuur en waterregulatie in grasland”. Als het even kan moet grasland niet gescheurd worden. Verder is dierlijke mest essentieel voor een goede wormenpopulatie. Overal in het zandgebied van Nederland en België zijn het de wormgangen naar diepere lagen die beworteling en beluchting van diepere  lagen mogelijk maken en voor een goede waterafvoer zorgen. Het proefschrift is te downloaden via www.louisbolk.nl 
 

 

  

 

 

 

 



 

 

 

 

 

 

 


©bodemacademie 2012 | Disclaimer | Colofon | Sitemap

Agenda

3 februari 2012: Cursus diagnostiek bodemaaltjes
Start van de cursus diagnostiek bodemaaltjes in Vredepeel. lees meer

7 februari 2012: Start debatreeks toekomst landbouw en voedsel
De eerste van een serie van 5 debatten. Thema:  De stad heeft honger, het platteland loopt leeg. Met Carolyn Steel en staatssecretaris Henk Bleker www.rodehoed.nl

14 en 15 februari 2012: Cursus Gezonde Grond

Op 14 en 15 februari 2012 vindt de cursus 'gezonde grond - bodem als verbindend element voor ecosysteemdiensten' plaats in Wageningen. De cursus wordt georganiseerd door Wageningen Business School. Meer informatie leest u hier: extra/Gezonde Grond 2011(1).pdf

5 maart 2012: Voorlichting over het nieuwe mestbeleid
In Amersfoort wordt voor adviseurs een voorlichtingsdag georganiseerd over de impact en uitvoering van het nieuwe mestbeleid. lees meer. 

24 maart 2010: Landelijke compostdag
De Vereniging Afvalbedrijven (GFT) en de Bedrijfsvereniging Organische Reststoffen (Groencompost) organiseren de landelijke compostdag. Op veel plaatsen is gratis compost op te halen. www.compostdag.nl 


Meer agenda.. >


Actueel

8 december 2011: Nieuw fosfaatadvies voor grasland
Uit twee jaar onderzoek van het NMI op een groot aantal praktijkpercelen naar de optimale fosfaatbemesting van grasland blijkt dat:
- extra fosfaatbemesting na een basisgift dierlijke mest geen significante meeropbrengst geeft maar wel een significant hoger P-gehalte;
- de P-toestand minstens zo belangrijk voor een goede opbrengst of P-gehalte is dan de P-bemesting;
- het baseren van de P-beschikbaarheid op twee kengetallen, PPAE en PAL, meerwaarde heeft ten opzichte van één fosfaatkengetal;
- op basis van praktijkdata voor de 1e snede een nieuw fosfaatbemestingsadvies is af te leiden dat stuurt op het P-gehalte van gras.
Download hier het rapport

15 november 2011: CLM viert jublileum: al 30 jaar van 'grond tot mond'

Lees meer over de voeten in de klei aanpak in het jubileumboek 'Dwars denken Samen doen' en bekijk de discussie tijdens het jubileumsymposium op de website van CLM:

http://www.clm.nl/actueel/verslag-symposium-CLM30.html

3 december 2011: Eerst heel droog en dan heel nat op een biologische veehouderij
Hoe ging het op een biologisch veehouderijbedrijf dit jaar met een extreem droog voorjaar en daarna veel regen. Lees meer

25 november 2111: Onderwaterdrainage bij veen
Veehouders zien veel in onderwaterdrainage, maar waterschappen en provincies hebben hun twijfels. Lees meer


Zie ook Archief Actueel


Bodemacademie partners